به شيره‌ى تخم خرفه و يك درم مغز تخم خيار و كوفته به آب كاسنى و اندك شكر بدهند كه اين همه موافق بود و ضماد از تراشه‌ى كدو و خطمى و آرد جو و آب خيار كنن . و اگر ضماد از برگ بارتنگ و برگ خرفه و خطمى و آرد جو و طحلب سازند سخت نيك باشد و بعد از چهارده روز تدابيرى كه در علاج تورم و موى گذشت به عمل آرند و اين قرص گل در اين به آب نافع است گل سرخ شش درم زعفران سنبل الطيب هر يك دو درم اصل السوس مغز تخم خيار ترنجبين هر يك سه درم كتيرا صمغ عربى هر واحد يك درم همه را كوفته بيخته به آب سرد سرشته قرص سازند شربتى يك درم و بعضى از اين حب‌ها مثل حب سعال ساخته زير زبان دارند . علاج ورم بلغمى معده بعد از نضخ ماده به منطبخ بلغم از مسهل بلغم تنقيه نمايند پس از آن ترياق اربعه و ترياق شروديطوس بخورند و آب عنب الثعلب و آب باديان سبز مروق با گلقند نافع بود و ماليدن روغن گل با سركه فائده مىكند و كذا روغن ياسمين و همچنين روغن بيد انجير شرباً و طلاءً مفيد و باديان بيخ باديان جمود چراتيه جوشانيده گلقند داخل كرده و نوشيدن سودمند است و گاهى اصل السوس عوض چراتيه كرده مىشود و يا عنب الثعلب گل بنفشه اصل السوس هر يك چهار ماشه بيخ باديان شش ماشه بيخ كبر چهار ماشه تخم كشوث بصره بسته سه ماشه مويز منقى ده دانه جوشانيده صاف كرده شربت بنفشه دو توله داخل نموده بنوشند و بوره‌ى ارمنى خاكستر چوب انگور اشنه افسنتين رومى سنبل الطيب زعفران مصطكى سوده مغز فلوس در آب عنب الثعلب ماليده صاف كرده آميخته نيم‌گرم ضماد نمايند و اذخر سنبل الطيب سعد كوفى گل بابونه هر يك يك توله در آب عنب الثعلب سبز چهار توله سركه يك توله سائيده ضماد كردن نيز مجرب است و يا برگ سبنها لوامربيل كه بز درخت اروسه پيچداسگند گل ارمنى در آب سائيده قدرى سركه آميخته نيم‌گرم ضماد كنند و يا تخم شبت نانخواه شونيز بيخ اذخر در سركه سائيده نيم‌گرم ضماد نمايند و معجون و بيد الورد و دواء الكرم كه ضماد زعفران و صبر كه در علاج ورم سوداوى بيايد نيز در اين به آب معمول است . و اگر درم با عسبر نفس باشد اصل السوس مويز منقى باديان زوفاى خشك انجيز زرد انيسون جوشانيده گلقند داخل كرده دهند باز عنب الثعلب گل بنفشه پر سياوشان افزايند و بعد نضج گل سرخ چهار ماشه سناى مكى نه ماشه زنجبيل يك ماشه تربد موصوف چهار ماشه مغز فلوس پنج توله ترنجبين سه توله روغن بادام چهار ماشه افزوده مسهل دهند و بعد دو مسهل در منضج گل سرخ تخم كرفس هر يك چهار ماشه ريوند چينى سه ماشه عوض گل بنفشه و زوفا و انجير افزايند و بعد نضج مسهل بدهند و بعد سه مسهل جوارش كمونى كبير نه ماشه شيره‌ى باديان شش ماشه عرق شاهتره دو توله گلقند سه توله چند روز بدهند و معجون گل چهار ماشه همراه گلقند دو توله به عرق باديان و عرق عنب الثعلب جوشانيده خوردن و كذا قرص سنبل و قرص زرشك كبير استعمال نمودن نيز در درم بلغ نافع است و غذا در اين باب آب يخى مناسب بود . و اگر گرسنگى غلبه كند چند دانه مويز منقى يا اندك گچرى مونگ يا شله بايد داد . و اگر اول بهر تلطيف و نضج بلغم ماء الاصول مثل بيخ كاسنى بيخ باديان اصل السوس باديان هر يك هفت ماشه بيخ كرفس چهار ماشه جوشانيده گلقند سه توله داخل كرده بنوشند و ترياق اربعه بخورند و به اغذيه‌ى ملطفه مثل نخوداب با شيره‌ى قرطم و اندك دارچينى و فلفل و كرد يا غذا سازند . و اگر تپ نباشد شورباى مرغ كه در آن چغندر و كرنب پخته باشند بخورند و عوض آب عرق باديان بنوشند و اول سركه و روغن گل بمالند و بعد چند روز ضماد خاكستر انگور كه در قول جرجانى ببايد استعمال نمايند نيز مفيد بود . و اگر ورم تحليل نشود مغز فلوس و غيره اجزاى مسهله در ماء الاصول افزوده مسهل دهند برفق اگر ممكن باشد و فلوس خيارشنبر در طبيخ زوفا حاصل كرده و يا نقوع صبر به عمل آرند . اقوال حكما : [ صاحب اقتباس العلاج ] صاحب اقتباس العلاج مىنويسد كه در ورم بلغمى بهتر آن است كه اگر مانعى نباشد تا سه روز از غذا و آب بازگيرند تا رطوبت مجتمعه اكثر به تحليل رود و روز چهارم غذاى نخوداب بچه‌ى مرغ دهند و سركه و روغن گل برابر بمالند و روز پنجم از اذخر و سعد و بابونه و سنبل الطيب و عنب الثعلب و ثقل هر يك نه ماشه ضماد سازند و جهت نضج ماده و كليل اين ماء الاصول دهند پوست بيخ باديان و بيخ كاسنى هر يك ده درم اكليل الملك انيسون قنطوريون دقيق هر يك سه درم اذخر مصطكى اصل السوس پر سياوشان هر يك دو درم بيخ كرفس پنج درم مويز منقى ده درم انجير زرد پانزده درم در سه آثار آب بپزند كه به نيمه آيد صاف نموده چهار اوقيه با سه درم روغن بادام شيرين و عسل سه توله تا به روز هفتم بنوشند و غذا نخوداب مرغ و روز هشتم جهت تنقيه مغز خيارشنبر شش توله ترنجبين شش توله گلقند عسلى چهار توله شربت دينار چهار توله روغن بيد انجير مركب دو درم اضافه كنند و وقت دو پهر نخوداب نوشانند و وقت شام نان رده با شورباى مرغ خورانند و روز نهم ماء الاصول مذكور دو اوقيه با ده درم